Жаңа Конституция мемлекет пен қоғам арасындағы қарым-қатынастың жаңа ережесін белгілейді

22:32, 31 Янв.

Jibek Joly телеарнасының тікелей эфирінде заң ғылымдарының докторы, Заңнама және құқықтық ақпарат институтының директоры Индира Аубакирова Қазақстанда жүргізіліп жатқан конституциялық реформаның мәні, жаңа Конституцияның қоғам өміріне әсері және билік жүйесіндегі өзгерістер туралы ойымен бөлісті.

– Қазақстан бүгінде ауқымды өзгерістер кезеңін бастан өткеріп жатыр. Осы тұста қоғам жаңа Конституцияны қабылдауға дайын деп айтуға бола ма? – Конституция не үшін қажет деген сұрақты қойған кезде, ең алдымен қандай қоғам құрғымыз келетінін, қандай мемлекетте өмір сүргіміз келетінін және болашақ ұрпақ қандай елде өмір сүретінін ойлауымыз керек.

Қоғам бір орында тұрмайды, уақыт өткен сайын күрделене түседі, құндылықтар мен талаптар өзгереді.

Конституция осы өзгерістерді ескеріп, қоғам дамуының бағытын айқындайды. – Жаңа Конституция қабылдау қажеттігі ел дамуының қазіргі кезеңімен байланысты деп айтуға бола ма? – Иә, бұл – заңды үрдіс.

Тәуелсіздік жылдарында Қазақстан үлкен жолдан өтті. Отыз жыл бұрын өзекті болған мәселелер бүгінгі қоғамның сұранысына қазір толық жауап бере алмайды.

Конституция қазіргі заманның негізгі құндылықтарын – білімге, ғылымға, инновацияға, еңбекке, экологиялық мәдениетке деген көзқарасты көрсетуі тиіс. Қоғам уақыт өткен сайын өзгереді, адамдардың талап-тілегі де артады.

Конституция сол өзгерістерге жауап беруі керек. – Қоғамда мемлекеттік билікке деген сенімді арттыру мәселесі жиі көтеріледі. Жаңа Конституция бұл тұрғыда қандай рөл атқарады? – Конституциялық жаңғырудың басты мақсаты – билік пен қоғам арасындағы қарым-қатынасты жаңаша қалыптастыру.

Бұл арақатынас уақыт талабына сай өзгеріп отырады. Конституция азаматтарға өз құқықтарын қорғаудың тетіктерін береді. Азамат әділетсіз заңды Конституциялық сотта даулауға, мемлекеттік органдардың шешімдеріне әкімшілік сот арқылы шағымдануға мүмкіндік алады.

Мұның бәрі билікке деген сенімді күшейтеді. Конституция – жылына бір рет еске алатын мерекелік парақ қағазы емес.

Ол – бүкіл заңнаманың негізін қалайтын, оның бағытын айқындайтын басты құжат. Ал заңдар біздің күнделікті өмірімізге тікелей әсер етеді. Конституция азаматтар арасындағы, азамат пен мемлекет арасындағы, сондай-ақ мемлекеттік органдардың өз ішіндегі қарым-қатынастың ортақ ережесін белгілейтін ортаж ереже.

– Реформа аясында билік құрылымына бір палаталы парламент – Құрылтай, Қазақстан Халық Кеңесі сияқты өзгерістер енгізіледі.

Бұл өзгерістер халықтың шешім қабылдауға қатысуына қалай әсер етеді? – Азаматтың билікке сенімі оның қабылданатын шешімдерге ықпал ету мүмкіндігімен тікелей байланысты. Жаңа Конституция осындай мүмкіндіктерді кеңейтеді.

Парламент пен жаңа диалог алаңдары халықтың пікірін жеткізудің тиімді тетігіне айналады. Мысалы Қазақстан Халық Кеңесі қоғамның түрлі әлеуметтік топтарының өкілдерін қамтып, заң шығару бастамасын көтеру құқығына ие болады.

– Мұндай құрылымдар заң шығару үдерісін күрделендіріп жібермей ме? – Керісінше, бір палаталы парламент заң шығару жұмысын жеңілдетіп, ашық етеді. Қазақстан Халық Кеңесінің қызметі арнайы заңмен реттеледі.

Бұл құрылымдар болашақта азаматтардың саяси құқықтарын қорғайтын демократиялық сипатта жұмыс істейді. – Партиялық жүйеге қатысты да өзгерістер бар. Бұл жаңашылдықтарды қалай бағалайсыз? – Қазақстан қоғамы саяси тұрғыдан жетілді.

Пропорционалды сайлау жүйесі партиялар арасындағы бәсекені күшейтеді. Сол кезде күрес жеке тұлғалар арасында емес, идеялар мен бағдарламалар арасында да жүреді.

Әр сайлаушының дауысы бұрынғыдан да маңызды бола түседі. – Қалай ойлайсыз, партиялар бұл жауапкершілікке дайын ба? – Қазақстандағы партиялардың қалыптасқан тарихы мен тәжірибесі бар. Пропорционалды жүйе дамыған қоғамдарға тән.

Қазақстан дәл осындай кезеңге жетті. Идеялар бәсекесі саяси мәдениеттің өскенін көрсетеді. – Қоғамда Конституция тым қысқа мерзімде дайындалып жатыр деген алаңдаушылық бар. Бұл қаншалықты орынды? – Бұл пікірмен келісу қиын.

Конституцияға қатысты негізгі ұсыныстар жарты жыл бұрын талқылана бастады. Азаматтар мен ұйымдардан 2 мыңнан астам ұсыныс түсті. Конституциялық комиссияның жұмысы ашық өтті, қызу пікірталастар болды.

– Сұхбатымызды қорытындыласақ, Конституцияның преамбуласы қандай маңызға ие? – Преамбула – құқықтық емес, еліміз үшін рухани әрі құнды құжат. Онда қоғамның бүгінгі болмысы, болашаққа деген ұмтылысы көрініс табады.

Қазіргі кезеңде біз үшін маңызды саналатын құндылықтар Конституцияда айқын көрсетілді. Бұл – қоғам дамуының жаңа сатысын білдіреді деп санаймын.

Рубрика: Служба и Армия. Читать весь текст на semeytany.kz.

Президенттик мандатты конституциялык өзгөрүүлөр шартында колдонуу боюнча эксперттик пикир Саясатчы Бакытбек Жумагулов юридикалык аспектилер жана институттук түшүндүрмөлөрдүн мааниси жөнүндөЖамаатта жана эксперттер арасында президенттик ман...

Рыбакина әлемнің бірінші ракеткасын жеңіп, Australian Open-2026 жүлдесін иеленді Қазақстан теннисшісі қарсыласының сценарийі бойынша өтіп жатқан финалды өз пайдасына шешіп, одан чемпиондық атақты тартып алды. Шешуші матчта ол ойын...

«Ұлттық қор – балаларға» қаражаты инвестиция арқылы өсе береді Қаңтар айының соңында «Ұлттық қор – балаларға» бағдарламасы аясында кезекті төлем жүргізілді, деп хабарлайды Orda.kz. «1 ақпан демалыс күніне сәйкес ...

Gənclərə veriləcək Prezident Mükafatının MƏBLƏĞİ Prezident İlham Əliyev dünın 2026-cı il Gənclər üçün Prezident mükafatlarının verilməsi haqqında Sərəncam imzalayıb. Yeniera.az modern.az-a istinadən...

İctimai nəqliyyatda güzəştlər bu şəxslərə şamil ediləcək - AÇIQLAMA “İctimai nəqliyyatda tarif siyasəti yalnız gediş haqqının məbləği ilə məhdudlaşmamalı, sosial ədalət və istifadə intensivliyi prinsiplərinə əsa...

«Адмиралдың» бас бапкері «Барыспен» өткен матчтағы арандатулар туралы айтты «Адмирал» командасының бас бапкері Олег Браташ КХЛ тұрақты чемпионатындағы «Барысты» 5:2 есебімен жеңген матчтан кейін пікір білдірді, деп хабарлайды...

Дуглас Жуниор: «Қазақ футзалы маған бәрін берді» Қазақстан ұлттық құрамасының және «Қайрат» футзал клубының бұрынғы ойыншысы Дуглас Жуниор халықаралық мансабын аяқтау туралы шешімі, Какао,...

EBRD invested record €426 million in Armenia in 2025 YEREVAN, January 29. /ARKA/. The European Bank for Reconstruction and Development (EBRD) invested a record €426 million in the Armenian economy in 20...

Armenia’s commercial banks paid 162.14 billion drams to the state budget in 2025 YEREVAN, January 26. /ARKA/. In 2025, all 17 commercial banks operating in Armenia made it to the list of the top 1,000 taxpayers, contributing a rem...

Производитель автобусов «Белес» сообщил о переговорах с госорганами В Кыргызстане состоялась встреча между представителями госструктур и бизнесменом Мирбеком Аскалиевым, который ранее обратился к президенту с просьбой...

Як обрати якісне мастило для двигуна та трансмісії: експертний гід Правильний вибір моторної чи трансмісійної оливи — не просто технічне питання, а ключ до довговічності та надійної роботи вашого автомобіля. Автомобі...

Электромобиль: что это такое и почему за ним будущее Электрический транспорт давно вышел за рамки эксперимента и стал полноценной частью современного движения. Это транспорт, использующий электрическую ...

Жаңа Конституция мемлекет пен қоғам арасындағы қарым-қатынастың жаңа ережесін белгілейді – сарапшы Jibek Joly телеарнасының тікелей эфирінде заң ғылымдарының докторы, Заңнама және құқықтық ақпарат институтының директоры Индира Аубакирова Қазақстанд...

Құрылтай, Халық Кеңесі, «Миранда ережесі» – жаңа Конституция жобасы халық назарына ұсынылды Конституциялық реформалар жөніндегі комиссия Қазақстан Республикасының жаңа Ата Заңының жобасын жариялады. Бұл құжат азаматтардан, саяси партиялардан...

Қазақстан Республикасының жаңа Конституциясының жобасы жарияланды Конституциялық реформалар жөніндегі комиссия Қазақстан Республикасының жаңа Ата Заңының жобасын жариялады. Бұл құжат азаматтардан, саяси партиялардан...

Sağlamlığınız təhlükədədir: Bu məhsullar sizi ölümə aparır Son dövrlərdə qida məhsullarının rənginin dəyişdirilməsi ilə bağlı müxtəlif iddialar gündəmə gəlib. Sosial şəbəkələrdə yayılan videolarda bəzi meyvə ...

Paşinyan niyə “Türkiyə agenti” elan olundu: Ermənistan “Rusiyanın düşmənləri” sirasına yerləşir Kremlə yaxın siyasi dairələrdən verilən açıqlamalar Ermənistanın Rusiya orbitindən çıxma ehtimalının yaratdığı qorxunu ifadə edir… Paşinyan hak...

Gənclərə veriləcək Prezident Mükafatının MƏBLƏĞİ Prezident İlham Əliyev dünın 2026-cı il Gənclər üçün Prezident mükafatlarının verilməsi haqqında Sərəncam imzalayıb. Medialive.az modern.az-a istinad...

«Путинге алғыс айтты»: Солтүстік Қазақстанда семинар өткізіліп, Ресей рәміздері дәріптелген Желіде Солтүстік Қазақстан облысындағы мектептердің бірінде мұғалімдерге семинар өткізіліп, жиында Путинге алғыс айтылғаны туралы ақпарат тарады, деп...

Bu sahədə Azərbaycanda qanun qəbul olunmasına ehtiyac var - Sosioloq “Limonçik Əli” adı ilə məşhurlaşan tiktoker Əli İsmayıllı da “trend”ə qoşulub. Belə ki, o, idmançı görünüşü əldə etmək üçün q...

AFCON finalındakı qalmaqala görə Seneqal və Mərakeşə ağır cəzalar verildi Afrika Futbol Konfederasiyası (CAF) yanvarın 18-də Rabatda keçirilən Afrika Millətlər Kubokunun final oyununda baş verən insidentlərlə bağlı Seneqal ...

Five Ancient Underground Mosques in Mangystau Advance Toward UNESCO Recognition The Astana Times provides news and information from Kazakhstan and around the world. ASTANA — Five underground mosques in Kazakhstan’s Mangystau Regi...

Kazakhstan Moves to Strengthen Oversight of Archaeological Work The Astana Times provides news and information from Kazakhstan and around the world. ASTANA – Weak regulation and fragmented oversight have long been...

Unudulmaz təcrübə üçün ziyarət ediləsi 6 lüks Afrika Safari tətil məkanı Məhdud tətil vaxtınızdan maksimum yararlanmağı düşündüyünüz zaman Afrika lüks safari tətilini seçməlisiniz. Bu tətillər vəhşi təbiəti seyr etməkdən d...

Dünya Qəzzada dəhşətli şəraiti təcili olaraq yaxşılaşdırmalıdır: Qırmızı Xaç rəhbəri Qırmızı Xaç rəhbəri cümə günü bildirib ki, dünya Qəzzada insan əzablarını yüngülləşdirmək üçün səylərini artırmalı, atəşkəsin birinci mərhələsindən ə...

Абай облысында сыбайлас жемқорлықтың алдын алу шаралары жүйелі түрде жүргізілуде Қазақстан Республикасының Президенті Қасым‑Жомарт Кемелұлы Тоқаев өз жолдауында: Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес – мемлекеттік саясаттағы басты басы...

Дизайнер-модельер Ұлттық ұлан сапына қосылды Өскемен қаласындағы түзеу мекемесін күзететін Ұлттық ұланның 6699 әскери бөлімі таяуда екі жүзге жуық жас сарбазбен толықты. Құқықтық тәртіп әскеріне...

Vergilerde yeni kurallar: Nakitsiz ödemelerin daha da genişleyeceği söyleniyor Vergi Komitesi, hükümet karar tasarısını kamuoyunun görüşüne sundu. Belgenin ana hedefi açık: gölge ekonominin payını azaltmak ve nakitsiz ödemeleri ...

Trump'ın talebi reddedildi: Ukrayna'ya yapılan dron saldırıları devam etti... Fotoğraf: Vitaliy Hnidyi/REUTERS 30 Ocak gecesi, Ukrayna Hava Kuvvetleri, Rus birliklerinin 111 uçağı ve bir İskander-M balistik füzesiyle Ukrayna'ya...

ISLOM ISMOILOV: «IKKINCHI BOʻLIMDA YOSHLARGA IMKONIYAT BERDIK» «Нефтчи»-«Aluminij» баҳси якунига етгач жамоамиз бош мураббийи Исломбек Исмоилов мухбиримизга қисқача интервью берди: — Бугун...

Bu 9 Qida Bədəni MƏHV EDİR - Marketlərdən Almayın! “Yaşamaq üçün yemək...” Bəli, həyatın bizdən tələb etdiyi enerjini qazanmaq və bərpa etmək üçün yeməliyik. Amma çox adam bilmir ki, alıb soyuducusuna...

Azərbaycanda toy qaydaları dəyişir — Belə olacaq Son günlər qızılın qiymətinin sürətlə bahalaşması toy və nişan mərasimlərinə hazırlıq görən ailələr üçün ciddi narahatlıq yaradıb. Toyun təməlində da...

Bazarda bolluq, süfrədə darlıq Azərbaycanda quş əti bazarı illərdir ki, əsasən toyuq əti ilə assosiasiya olunur. Marketlərdə, bazarlarda, restoran menyularında ən çox rast gəlinən ...

İnterneti həqiqətən kim icad edib? - "Google"un gizlətdiyi qaranlıq TARİX Bir çox insan internetin "Google" tərəfindən icad edildiyini və ya şirkətin onun yaranmasında əsas rol oynadığını düşünür. Əslində isə "Google" ilk t...

Buxorolik Javohir Bozorov shaxmat bo‘yicha O‘zbekiston chempioni bo‘ldi Joriy yilning 24–30-yanvar kunlari Navoiy viloyatida 20 yoshgacha bo‘lgan yoshlar o‘rtasida shaxmat bo‘yicha O‘zbekiston chempionati bo‘lib o‘tdi. Mu...

Tashqi ko‘rinishi tanqid qilingan, ammo yulduzga aylanganlar Millionlab heyterlar tinmay tanqid qilayotgan bir paytda mazkur yulduzlar yangi cho‘qqilarni zabt etmoqda. Hozirgacha tashqi ko‘rinishi uchun tanqid ...

Тоқаевтың төзімі: Украин дрондары Қазақстанды қанша табыстан қақты Украина дрондарының КТК құбырына жасаған соққысы салдарынан Қазақстанның жалпы шығыны шамамен 3 миллиард долларды құрады деп хабарлайды Ertenmedia.kz...

Мұнай емес, ми дәуірі: Қазақстанның басты заңы қалай өзгерді Конституциялық реформа комиссиясы Қазақстанның жаңа Конституциясы жобасының алғашқы нұсқасын жариялады деп хабарлайды Ertenmedia.kz. Жаңа Конституция...

Himoyadan aniqlikkacha: Hindistonning yangi FTA strategiyasi Hindistonning so‘nggi erkin savdo shartnomalari (FTA) mudofaa savdo siyosatidan maqsadli, o‘sishga yo‘naltirilgan yondashuvga strategik o‘tishni aks ...

NDU-nun rektoru Elbrus İsayev media nümayəndələri üçün brifinq keçirib NDU-nun rektoru Elbrus İsayev media nümayəndələri üçün keçirdiyi brifinqdə 2025-ci ilin yekunları barədə geniş təqdimatla çıxış edib. “Cagdas.a...

გადარჩენა თუ სუვერენიტეტი: გეოპოლიტიკური ტურბულენტობის გაკვეთილები საქართველოსთვის რა პოლიტიკა უნდა გაატაროს საქართველოს ხელისუფლებამ მეზობელ ქვეყნებში კრიზისისა და არასტაბილურობის ფონზე? როგორ შეინარჩუნონ სახელმწიფო სუვერენიტეტი და...

Выбор между выживанием и суверенитетом: уроки геополитической турбулентности для Грузии Какую политику нужно вести властям Грузии на фоне кризиса и нестабильности в соседних странах, как сохранить суверенитет государства и защитить нацио...

Қанат Бозымбаев Алматыдағы есептеу аспаптарын шығаратын кәсіпорындарға барды Жұмыс сапарына Алматы қаласының әкімі Дархан Сатыбалды, өнеркәсіп және құрылыс вице-министрі Жәннат Дүбірова, «ТКШ ҚазОрталық» АҚ басқарма төрағасы Н...

Алматыда жаңартудан өткен телекоммуникация және машина жасау колледжі қайта ашылды Қала әкімі Дархан Сатыбалды жұмыс сапары аясында білім беру ұйымына барып, оқу үдерісінің ұйымдастырылуымен танысты. Колледж телекоммуникация және ма...

Ulduz falı: 1 fevral, 2026-cı il Mecra.az günlük bürcləri təqdim edir: Qoç Ətrafdakıları təəccübləndirəcək qeyri-adi addımlar və qərarlar günü olacaq. Əsas məsələ ölçünü qorumaqdır: ...

Migrantlar giyohvand moddalar «podstava» qilinayotganini da’vo qilmoqda Markaziy Osiyo mamlakatlaridan kelgan migrant ishchilar tobora ko‘proq giyohvand moddalar bilan bog‘liq sxemalar qurboniga aylanmoqda. Natijada, ular...

Rossiyada migrantlar soni kamaydi 2026-yil boshiga kelib, Rossiyadagi xorijiy fuqarolar soni 5,7 millionga kamaydi. Bir yil oldin bu ko’rsatkich taxminan 6,3 million edi. Bu haq...

Кыш жана жаз мезгилдеринде Антальянын тематикалык парктары 2026-жыл менен бирге Түркиянын туризм борбору Анталья (Antalya) үй-бүлөлүк эс алуу үчүн идеалдуу багыт катары өз ордун бекемдейт. Euromonitor уюмунун...

Тарыхты калыптандырган ачылыштар жылы: 2025-жылы Туркиянын археологиялык жетишкендиктери Миңдеген жылдар бою цивилизациялардын бешиги болуп келген Анатолия аймагындагы Түркия жерлери адамзаттын жалпы мурасын бүгүнкү күнгө чейин ачып келүү...

Б. Момышұлы атындағы әскери мектеп-интернат болашақ офицерлерді дайындайды Өскелең ұрпақты отансүйгіштікке тәрбиелеу – бүгінгі қоғам үшін аса өзекті мәселе. Осы бағытта Әулиеата өңірі алғашқылардың бірі болып ер балаларға ар...

Елде 400-ден астам жаңа дәрі-дәрмек өндіріледі Үкімет Қазақстанда 400-ден астам жаңа дәрі-дәрмек өндіру туралы келісімді мақұлдады. Бұл туралы Үкіметтің баспасөз қызметі хабарлады. Премьер-министр...

Կշեռքներին թեթև օր չի սպասվում․ Փետրվարի 1-ի աստղագուշակը Խոյ. Գործեք վճռական` դա է այսօր հաջողության հասնելու ձեր գլխավոր գրավականը: Որքան էլ որ պահերով անբարենպաստ թվա ստեղծված իրավիճակը, չհուսահատվեք` խնդ...